16.2 C
Rzeszów
piątek, 24 maja, 2024

Marsz Pamięci przypomniał tragedię Żydów z rzeszowskiego Getta

REKLAMA

Jak co roku – 7 lipca – ulicami Rzeszowa przeszedł Masz Pamięci. Poświęcony jest żydowskim ofiarom rzeszowskiego Getta, których deportacja do obozu zagłady rozpoczęła się 7 lipca 1942 r.

Rocznicowe uroczystości rozpoczęły się przy Kamieniu Pamięci na Placu Ofiar Getta. Odczytano relację świadków tamtych wydarzeń. Następnie wyruszył Marsz Pamięci pokonując trasę: Plac Ofiar Getta – Dworzec PKP Staroniwa. Pochód przeszedł w milczeniu. Symbolem pamięci było 80 wstążeczek z nazwiskami żydowskich mieszkańców miasta – ofiar Holokaustu – oraz szyldy przedwojennych żydowskich warsztatów i sklepów. – Za pomocą tych przedmiotów przypomniano, że w Holokauście zginęli konkretni ludzie: dawni znajomi, przyjaciele, współpracownicy oraz sąsiedzi katolickich mieszkańców miasta – mówią historycy z rzeszowskiego oddziału IPN.

Na Dworcu PKP Staroniwa została odsłonięta tablica upamiętniająca dramatyczne wydarzenia z 1942 r.

W tym roku mija 80 lat od likwidacji rzeszowskiego Getta. Tuż po wybuchu II wojny światowej, Niemcy w wielu miastach tworzyli zamknięte, szczelnie ogrodzone dzielnice, w których gromadzono Żydów. Ofiary – jeśli nie zginęły z głodu i chorób – były wywożone do obozów zagłady.

W Rzeszowie deportacja do obozu w Bełżcu rozpoczęła się w lipcu 1942 r. Żydów pędzono na stację Staroniwa. Tu ładowano ich do bydlęcych wagonów. Pierwszy transport miał miejsce 7 lipca.

getto
Rzeszowskie Getto | Fot. Zbiory Muzeum Historii Miasta Rzeszowa

Jak wyglądał ten dzień? Opisał to Franciszek Kotula w swojej książce „Losy Żydów rzeszowskich 1939 – 1944″.

Mieszkańców Rzeszowa już rano obudziły odgłosy wystrzałów, wkrótce okazało się, że zabijano Żydów, którzy próbowali się ukryć albo uciec. Wkrótce na placu przy ul. Kopernika i Żeromskiego spędzono kilka tysięcy ludzi w tym także starych, zniedołężniałych i chorych. Każdy z nich musiał stanąć przed komisją, która odbierała im jedzenie, bagaże, chustki, płaszcze, ci którzy nie chcieli oddać swoich rzeczy byli bici. Rzeczy te były przewożone do Domu Kolejarza. Starców i chorych policyjne auto co chwila wywoziło do lasów głogowskich i tam rozstrzeliwano. Pozostali od godz. 4 rano byli przetrzymywani na placu, bez jedzenia w 40 stopniowym upale. Po godzinie 15 rozpoczęła się „wywózka”. Pochód około 2500 osób ruszył w stronę stacji kolejowej Staroniwa przez ulicę Grunwaldzką, Matejki, obok Kościoła Farnego i poczty przy Moniuszki. Podczas drogi cały czas bito, popychano i zabijano idących ludzi. Za konwojem jechały auta straży pożarnej z obsługą żydowskich policjantów zbierające trupy i zasypujące kałuże krwi piaskiem. Na stacji umieszczano stłoczonych ludzi w bydlęcych wagonach. Przed odjazdem podano wodę, o którą stłoczeni w wagonach zaciekle walczyli. Cała akcja zakończyła się około godz. osiemnastej. Podczas akcji do Żydów strzelali wszyscy, którzy przebywali na terenie getta nie tylko SS. W trakcie porannego spędzania ludzi na plac rozstrzelano kilkaset osób, do piwnic w których się ukrywano wrzucano granaty. Na cmentarzu leżały wielkie stosy ciał, które chowano dopiero 9 lipca. 10 lipca „wywózka” została wznowiona, ale w wyniku reakcji wielu Niemek (na których to oczach wcześniej rozstrzeliwano ludzi, a w szczególnie brutalny sposób traktowano małe dzieci np. jeden z esesmanów nabił jedno z nich na stalową laskę) odbywa się ona w bardziej cywilizowany sposób. Jednak postawa ta wywołała wśród mieszkańców Rzeszowa pytanie o szczerość i prawdziwość Niemców. Wielu doszło do wniosku, że autentyczna twarz to ta z pierwszej wywózki. Żydów w dalszym ciągu wywożono samochodami do lasów w Głogowie oraz pociągami do obozu zagłady w Bełżcu. Tym razem rewizja i grabież kosztowności odbywały się dopiero w wagonach, trwało to całą noc. Pociąg ruszył dopiero rankiem. Na drogę dano każdemu 1/8 bochenka chleba i trochę wody. Następny transport odbył się 14 lipca. Tym razem nie było słonecznie padał deszcz i było bardzo zimno. Do Głogowa oprócz starców wywieziono jeszcze cały żydowski szpital. 15 i 19 lipca miały miejsce kolejne wywózki.


Przed II wojną światową w Rzeszowie mieszkało ponad 13 tysięcy Żydów, którzy stanowili około 30 procent mieszkańców miasta, zaś przed rozpoczęciem masowych deportacji, jak można szacować, w mieście przybywało około 23 tysiące Żydów. Byli to zarówno rodowici rzeszowianie, jak i Żydzi z Łodzi, Kalisza czy Śląska, przesiedleni tutaj przez Niemców jeszcze na początku wojny, ponadto w getcie w Rzeszowie znajdowali się żydowscy mieszkańcy podrzeszowskich miasteczek, w których okupanci wcześniej zlikwidowali getta; były to między innymi Czudec, Głogów, Kolbuszowa, Leżajsk, Sędziszów Małopolski, Strzyżów czy Tyczyn (w kolejnych miesiącach Niemcy sprowadzili do Rzeszowa również grupy Żydów z Krosna, Jasła i Sanoka). Pierwsza akcja deportacyjna w rzeszowskim getcie miała miejsce 7 lipca 1942 roku i trwała do 13 lipca, a dzień 7 lipca był najbardziej brutalny i krwawy. Szacuje się, że w deportacjach lipcowych do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Bełżcu wywieziono około 10–12 tysięcy osób, około 2–3 tysiące zostało rozstrzelanych w lesie Bór pod Głogowem, a wielu innych straciło życie w samym getcie. Kolejne największe wywózki miały miejsce w sierpniu oraz listopadzie 1942 roku. Historycy szacują, że z rzeszowskiego getta do Bełżca deportowano od 15 do 22 tysięcy Żydów. 

Źródło: IPN oddział w Rzeszowie

Marsz w hołdzie Żydów
Marsz w hołdzie Żydów w 80. rocznicę likwidacji rzeszowskiego getta – Rzeszów, 7 lipca 2022 | Fot. Katarzyna Gajda-Bator IPN O/Rzeszów
Marsz w hołdzie Żydów
Marsz w hołdzie Żydów w 80. rocznicę likwidacji rzeszowskiego getta – Rzeszów, 7 lipca 2022 | Fot. Katarzyna Gajda-Bator IPN O/Rzeszów
Marsz w hołdzie Żydów
Marsz w hołdzie Żydów w 80. rocznicę likwidacji rzeszowskiego getta – Rzeszów, 7 lipca 2022 | Fot. Katarzyna Gajda-Bator IPN O/Rzeszów

Zobacz też:

Ukraiński Czernihów naszym miastem partnerskim. Czy pomożemy mu się odbudować?

Skwer Zdzisława Postępskiego. Kim był? Czym zasłużył na taki zaszczyt?

Inres24 w Google News

Obserwuj i bądź na bieżąco

Najnowsze

Najnowsze

REKLAMA

Fancyelements

Welcome to the future of building with WordPress. The elegant description could be the support for your call to action or just an attention-catching anchor. Whatever your plan is, our theme makes it simple to combine, rearrange and customize elements as you desire.

Start
Nowe
7dni
Szukaj